اندر حکایت درج نکردن حرکات حروف در فارسی و تولید واژگان جدید!

یکی از ویژگی‌های زبان‌هایی مانند فارسی و عربی، این است که حرکات حروف واژه در نگارش سریع حذف می‌شود. این ویژگی می‌تواند مشکلاتی را در زمان قرض گرفتن واژگان جدید از زبان‌های دیگر ایجاد کند. از آنجا که واژه جدید پیش از این توسط اکثر افراد جامعه شنیده نشده، ممکن است بدون حرکت به صورتی دیگر تلفظ شود و این خودش باعث تولید یک واژه جدید شود!!

مثلاً واژه‌ای مثل Drill با تلفظ dreel بدون حرکت وارد فارسی شده است: دریل. افراد با توجه به ذهنیت‌هایی که از واژگان دیگر (شاید واژه «خط بریل» Braille) داشته‌اند آن را درِیل (Drale) خوانده‌اند! (و در ادامه اقلاب و... روی آن رخ داده و «دلر» تلفظ شده). (و حالا مثلاً یک تبلیغات تلویزیونی داشتیم که وقتی مشتری می‌گفت «دلر دارید؟» شخص مثلاً می‌خواست صحبت او را اصلاح کند، می‌گفت: «دلر نه، درِیل!!» یعنی بدترش کرد! همان «دلر» صحیح‌تر است تا اینکه Drill را Drale تلفظ کنی!)

از این نوع واژگان زیادند؛ چند مورد مانند کترینگ (Catering) و کانتینر (Container) و آکبند (UKBand) را در این ویدئوی کوتاه توضیح داده‌ام؛ ببینید:

این واژگان هم از این دست هستند:

• ناکِث عربی (به معنی پیمان‌شکن) با ناکَس فارسی اشتباه گرفته شده و کم‌کم به این صورت نوشته شده: ناکِس!
• یا مثلاً ASL که در چت‌ها گفته می‌شود؛ مخفف Age S/e/x Location (سن،‌ جنسیت و مکان زندگی) در زمانی که امکان تایپ فارسی در چت‌روم‌ها نبود مشکلی ایجاد نمی‌کرد اما بعدها asl به صورت «اصل» خوانده شد و حالا جوان‌های امروزی به هم می‌گویند: «اصل بده!!» و اگر بپرسی «اصل» یعنی چه می‌گویند: «از اصالت می‌آید؛ یعنی یعنی اصالتت را بگو!!» و اگر بنویسی «اسل» می‌گویند غلط نوشتی! و احتمالاً می‌خندند و می‌گویند: «فلانی چقدر بی‌سواد است! یک «اصل» را بلد نیست بنویسد!»
• یا مثلاً File System در متون فارسی به صورت «سیستمِ فایل» ترجمه شده و چون کسره گذاشته نشده، خیلی از اساتید می‌گویند «سیستمْ فایل» و اگر بگویی انگلیسی‌اش را بنویس می‌نویسند System File !!! توجه کنید که چه روالی طی شد و یک اصطلاح علمی جدید ایجاد شد!
• داستان واژه «مزون» را هم سال ۱۳۸۶ اینجا بیان کردم...

نتیجه مهم

کسانی که اولین بار می‌خواهند واژه‌ای را برای اولین بار از یک زبان دیگر به فارسی اورد کنند (حالا چه با نیت فاسدی مانند اینکه بگویند «ما آدم‌حسابی هستیم و با بقیه فرق داریم!» و چه به نیت خیر [به هر حال همه زبان‌ها از هم واژه قرض می‌گیرند]) باید لطف کنند و اگر درج نکردن حرکت باعث بدخوانی آن می‌شود، حداقل تا زمانی که در جامعه جا بیفتد، حرکات حروف واژه را هم درج کنند؛ مثلاً «سیستمِ فایل» یا «دريٖل»

اینجا یک کیبورد برای درج انواع حرکت وجود دارد.

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند